27 maart 2014 - 11 september 2019: 92887 bladzijden, 738498 artikelen

Heksenwaan heeft geleerd van musical Pierre Cuypers

ROERMOND
Peter Hamans
Over het ontstaan van het Heksenjaar: ‘Het zijn van die momenten die je nooit meer vergeet. Juli 2009, we waren naar Madurodam geweest om de ingebruikname van het Roermondse muziekkiosk en het stadhuis luister bij te zetten. Paul Vaes, die in Pierre Cuypers de musical de hoofdrol speelde, deed de opening. Samen met Huub Boesten reed ik terug naar huis. Ik weet niet meer precies waar, maar ergens tussen Madurodam en Roermond keken Huub en ik elkaar aan en op dat moment wisten we: ja, het gaat weer beginnen, we gaan weer samen iets doen.Ik heb de auto aan de kant van de weg gezet en we hebben elkaar de hand geschud om onze hernieuwde samenwerking te bezegelen. Toen was het Heksenjaar als het ware geboren. En nu is het bijna zover. Het creatieve proces waar we beiden onze schouders onder hebben gezet is vrijwel voltooid. In juni is het publiek aan zet. We geven zes voorstellingen in de Oranjerie.’
Over Pierre Cuypers de musical en Heksenwaan: ‘Laat er geen misverstand over bestaan: Cuypers de musical was fantastisch om te doen. Maar het is voor mij en veel anderen een leerproces geweest. Hierdoor zijn we volwassener en beter voorbereid aan Heksenwaan begonnen. Wat we van ‘Cuypers’ vooral hebben geleerd is hoe we een musical áchter de schermen moeten neerzetten en organiseren. Er zat bij ‘Cuypers’ ontzettend veel druk op de ketel. We hadden maar anderhalf jaar om alles rond te breien. Daardoor zijn zaken niet zo gelopen als het zou moeten, zowel in commercieel als in zakelijk opzicht.Er is heel veel gebeurd. Er zijn zakelijke beslissingen genomen die het artistieke proces hebben beïnvloed. Misschien zaten de juiste mensen niet op de juiste plaats. Kortom: het was een mooie productie maar het had anders gekund. En van die kennis hebben we nu geprofiteerd. We De musical Heksenwaan moet het kroonjuweel worden van het Heksenjaar in Roermond. Reikhalzend wordt uitgekeken naar de artistieke kruisbestuiving tussen schrijver Hans van Bergen en musicus Hub Boesten. Maar hoe schrijf je eigenlijk een musical? En, is het wel zo gemakkelijk als het lijkt? Hans van Bergen (55), de geestelijk vader van het Heksenjaar en auteur van Heksenwaan, legt aan Peter Hamans uit hoe het werkt.
hebben de tijd genomen en letterlijk persoon voor persoon gescreend en ons afgevraagd: past hij of zij erbij? We hebben een professionele maar ook familiaire sfeer gecreëerd waarin het voor mensen goed werken is en waar vooral geen plaats is voor opgeblazen ego’s, want zoiets is dodelijk voor een productie. Stukje bij beetje hebben we een brede basis gelegd. We hebben ons niet laten jagen. Medio vorig jaar werd duidelijk dat we de sponsoring bijna maar nog niet helemaal rond hadden. Dat was een echt go/no-go moment. En we gingen niet! We besloten het even rustig aan te doen totdat de financiering helemaal rond was. Het was een prima beslissing waar iedereen achter stond. En wat bleek later? Ook in het voorjaar van 1614 hebben in Roermond heksenverbrandingen plaatsgevonden. Dus we bleven in de pas lopen met de geschiedenis. Moraal van dit verhaal is dat alles goed komt als je rustig blijft en overzicht houdt.’
Over het schrijven van Heksenwaan: ‘Het grote verschil met ‘Cuypers’? Toen moest het biografische aspect kloppen. Ik heb me daarmee behoorlijk vergaloppeerd. Ik baseerde mijn begroting destijds op anderhalve maand research want ik dacht ach, over Pierre Cuypers zijn boeken volgeschreven.Dat was inderdaad het geval maar wat bleek? Alleen over zijn beroepsmatige activiteiten! Over zijn persoonlijke leven nauwelijks iets. Uiteindelijk heeft me dat dik een half jaar aan onderzoek gekost. ‘Heksenwaan’ daarentegen is een mengeling van geschiedenis en fictie en dat was werkelijk heerlijk om te doen want ik kon mijn fantasie de vrije loop laten.Ik gaf mezelf de opdracht om bekendheid te geven aan gruweldaden die destijds in Roermond plaatsvonden en waarvoor de stad zich met terugwerkende kracht moet schamen. Maar liefst 74 vermeende heksen werden toen levend verbrand. En, vergeet niet: het verbranden van heksen als symboliek van wat ‘wij’ met andersdenkenden doen is van alle tijden. In India is onlangs een echtpaar door zijn buren doodgeknuppeld omdat de man en vrouw werden verdacht van hekserij. En bij ons worden mensen gepest en vervolgd omdat ze anders zijn dan anderen vanwege hun huidskleur of omdat ze een hoofddoekje dragen. Destijds gingen ze op de brandstapel, tegenwoordig plegen ze zelfmoord omdat ze er niet meer tegen kunnen. Wat dat betreft is het kwaad van alle tijden. Maar natuurlijk, het is en blijft een musical, er zit dus heel veel lucht onder. Je kunt het publiek nou eenmaal niet tweeëneenhalf uur ellende voorschotelen.’
Over de verbeelding: ‘Ik heb tijdens het schrijven wel eens momenten gehad dat ik ernaar verlangde om in die tijd te leven. Ik denk dat elke schrijver dat moet doen,namelijk zich letterlijk inleven in de situaties die hij zich voor de geest haalt. En in mijn geval om eens even rond te wandelen in het Roermond van toen. Dus in 1614, toen de stad figuurlijk in brand stond. De mensen hadden het zwaar, er was veel ellende maar toch werd ook gefeest.Après moi le déluge, dat was zo’n beetje het motto toen.Ik woon vlakbij de Kapellerlaan. Destijds gooiden ze de vrouwen die van hekserij werden verdacht na hun veroordeling in de Rattentoren. Toen hun executie nabij was, werden ze via de Kapellerlaan naar de Galgenberg gebracht. Ik denk daar wel eens aan als ik over de Kapellerlaan naar de stad fiets om boodschappen te doen. Dan zie ik in gedachten die meute langs de kant van de weg staan. Burgers, buren en familieleden van de ter dood veroordeelden.Wat ging er door die mensen heen? Wat dachten ze? Wat riepen ze naar die arme drommels die op weg waren naar de brandstapel? Dat moet een heel circus zijn geweest. Ik had wel een stukje met ze willen meelopen. Met twee personages in Heksenwaan heb ik een bijzondere band. Dat is Gonda van Ratingen,de heks,en de heksenjager zelf. Waarom? Ik denk dat ik veel elementen van mezelf terugzie in beide rollen. Het is de eeuwige worsteling tussen het gevoel en de ratio. Hoe zou ik in 1614 hebben gehandeld? Welke rol had ik gespeeld? Ik weet het niet. Het is niet allemaal zo vanzelfsprekend als het lijkt.’
Over de samenwerking met Hub Boesten: ‘Heksenwaan is meer muziektheater dan musical. Hiermee wil ik zeggen dat de muziek veel manifester aanwezig is dan in een musical.Bij een musical heb je de regelmaat van liedje, tekst, liedje, tekst. In Heksenwaan is de muziek bijna een personage geworden. Ze maakt veel meer deel uit van het verhaal dan in een musical. En Hub voelt dat aan. Hij weet dat. Met hem kan ik lezen en schrijven. Dat was bij Cuypers zo en dat is nu weer het geval. Hub weet wat ik bedoel maar geeft er nog eens een extra dimensie aan. Hij zet dat stapje extra wat andere componisten niet doen. En dat levert mooie dingen op. Regisseur Guy Lavreysen is ook zo iemand die ik blindelings vertrouw. Ik heb veel met hem samengewerkt bij de BRT. Hij kan zich heel goed inleven in thema’s en in mensen. Dat zou elke regisseur moeten doen, inderdaad, maar de praktijk is echt anders, geloof me maar. Een voorbeeld: het ensemble van 36 man zorgt bij Heksenwaan voor de muzikale begeleiding en in de ogen van Lavreysen vormen die mensen geen muzikaal behang maar spelen ze daadwerkelijk een rol in de musical. Dat vind ik mooi, daar heeft hij oog voor. Dat is zijn kwaliteit. De repetities van het koor zijn al maanden aan de gang. Medio april beginnen de repetities voor de vijf hoofdrolspelers. Het zijn professionals die zeven weken fulltime bij ons in dienst komen.En twee weken voor de première krijgen we de Oranjerie tot onze beschikking. Dan kunnen we lekker inspelen Over het succes van de musical: ‘Hij moet nog worden gespeeld maar wat mij betreft wordt Heksenwaan een groot succes. De musical grijpt je naar de keel. Ik denk dat het publiek dat straks wel mij eens zal zijn.Alle universele en klassieke thema’s komen voorbij, zoals macht, geld, liefde en overheersing. Bovendien vind ik dat iedereen in Roermond naar Heksenwaan moet komen kijken omdat dit stuk gewoon bij de stad hóórt. Je vraagt of ik hierna weer iets met Hub Boesten ga doen? Misschien,wie weet.Maar dan moeten we eerst weer samen naar Madurodam rijden, haha!’